Δευτέρα, 10 Δεκέμβριος 2018
Αυτοί είναι οι λόγοι που οι Κρητικοί φορούν το τιμημένο μαύρο πουκάμισο

Αυτοί είναι οι λόγοι που οι Κρητικοί φορούν το τιμημένο μαύρο πουκάμισο

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ ποια είναι η σημασία του σαρικιού, για ποιο λόγο φορούν οι Κρητικοί μαύρο πουκάμισο, τι επιρροές δέχτηκε η παραδοσιακή Κρητική φορεσιά ώσπου να πάρει την μορφή που γνωρίζουμε σήμερα. Νομοθεσίες ενδυμασίας, επιρροές από τους διάφορους λαούς που κατοίκησαν στην Κρήτη και βεντέτες έδωσαν την τελική πινελιά στο σχέδιο της Κρητικής ενδυμασίας που γνωρίζουμε.

Η εξέλιξη της Κρητικής ενδυμασία στην πάροδο του χρόνου
Οι επιρροές από την δύσηΙδιαίτερο ενδιαφέρον στην ιστορία και εξέλιξη της κρητικής φορεσιάς παρουσιάζουν οι νομοθεσίες των Ενετών (και των Τούρκων, που θα συναντήσουμε παρακάτω), σύμφωνα με τις οποίες απαγόρευαν στις Κρητικές να φορούν πολυτελείς ενδυμασίες και να στολίζουν τα μαλλιά τους με διάφορους πολύτιμους λίθους.

Από τον στόχαστρο των Ενετών δεν ξέφυγαν ούτε οι άντρες, στους οποίους απαγορεύτηκε να ράβουν βελούδινα ρούχα και η διακόσμηση με χρυσά κεντήματα. Μάλιστα, για να μην αφήσουν περιθώρια ανυπακοής, το 1394 αυξάνουν τους δασμούς των εισαγόμενων υφασμάτων στην Κρήτη.
Μέχρι τότε οι ευκατάστατοι κάτοικοι του νησιού επηρεασμένοι από την βυζαντινή πολυτέλεια είχαν υιοθετήσει ρούχα μεγαλοπρεπέστατα, που όσο περισσότερα στολίδια είχαν σε τόσο μεγαλύτερη κοινωνική τάξη ανήκαν.

Η βυζαντινή ενδυμασία φορέθηκε μετά την απελευθέρωση των Κρητών από τους Σαρακηνούς, το 961. Με την άφιξη των Ενετών και τις απαγορεύσεις τους, η ενδυμασία των Κρητών επηρεάζεται από την δύση.

Οι Κρητικές επιλέγουν φορέματα cotehardie, δηλαδή ένα φόρεμα μονοκόμματο, εφαρμοστό στο στήθος και στους γοφούς, για να τονίζει τις θηλυκές καμπύλες, μανίκια μέχρι τον αγκώνα και τετράγωνο άνοιγμα στο λαιμό.
Αξιοσημείωτο της ενδυμασίας της εποχής είναι τα ψηλά τσόκαρα που ονομαζότανcalcagnetti και που για να τα περπατήσουν οι κυρίες θα έπρεπε να υποβαστάζονται από δύο υπηρέτριες. Οι άντρες ξεκινούν να φορούν κοντά ρούχα που φτάνουν περίπου μέχρι το γόνατο.

Η προέλευση της βράκας
Πιθανολογείται ότι οι Κρήτες υιοθέτησαν ένα είδος βράκας από τους Αλγερινούς πειρατές. Οι Κρητικοί δούλευαν ως ναυτικοί στα Ενετικά πλοία και για να παραπλανούν τους Αλγερινούς που λίμαζαν ολόκληρη την Μεσόγειο φορούσαν βράκα. Όταν εγκατέλειπαν τα καράβια συνέχιζαν να φορούν αυτήν την ενδυμασία, λόγω της κακής οικονομικής τους κατάστασης.

Οι Οθωμανοί καθορίζουν την παραδοσιακή Κρητική φορεσιά
Οι αλλαγές δεν σταματούν εδώ, καθώς το 1669 η Κρήτη καταλαμβάνεται από την Οθωμανική αυτοκρατορία και γίνεται δέκτης και άλλων νομοθετικών ρυθμίσεων που αφορούν την ενδυμασία των κατοίκων του νησιού. Οι Οθωμανοί επιτρέπουν την εισαγωγή υφασμάτων από τις μουσουλμανικές περιοχές κι έτσι οι Κρητικοί έχουν να επιλέξουν ανάμεσα σε μεταξωτά, ταφτάδες, δέρμα κ.ά.

Η ενδυμασία των Κρητικών αρχίζει πλέον να θυμίζει τις παραδοσιακές φορεσιές που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. Οι γυναίκες φορούν φαρδιές φούστες, φαρδιές ζώνες, μεταξωτό συνήθως πουκάμισο, μαντήλι και ζιπόνι, δηλαδή το χρυσοκέντητο γιλέκο.
Από την άλλη οι άνδρες καθιερώνουν την βράκα, το λευκό συνήθως πουκάμισο, τη ζώνη με το μαντήλι, το φέσι που αργότερα έγινε σαρίκι, το γιλέκο, το καπότο (είδος παλτού) και τα στιβάνια.

Οι νομοθέτες ξανάρχονται να δώσουν εντολές στον Κρητικό λαό, επηρεάζοντας τα χρώματα που επικράτησαν στην Κρητική παραδοσιακή φορεσιά. Ο Κιαμίλ Αχμέτ Πασάς, διοικητής του Χάνδακα, απαγορεύει τα κόκκινα και λευκά σαρίκια, επιβάλει βράκες μπλε ή μαύρου χρώματος και τα κόκκινα παπούτσια.
Μέχρι τότε τα στιβάνια των Κρητών ήταν μαύρου, κόκκινου αλλά και άσπρου χρώματος. Άσπρα στιβάνια συνέχισαν να φορούν οι ανυπότακτοι Κρήτες ως ένδειξη αντίστασης.
Μάλιστα, τα άσπρα στιβάνια είχαν περάσει στην συνείδηση του κόσμου ως αντίσταση τόσο που αποτελούσε χαρακτηριστικό των καπετάνιων της εποχής.
Μάλιστα, ο Νίκος Καζαντζάκης, στο βιβλίο του «Καπετάν Μιχάλης» γράφει: «ακούγαμε τους γέρους νά μιλούν γιά σφαγές, παλικαριές και πολέμους, γιά λευτεριά κι Έλλάδα, και καμαρώναμε, νά κατεβαίνουν άπό τά βουνά, μέ τις φουφοϋλες βράκες τους, μέ τ’ άσπρα στιβάνια τους, μέ το μαυρομάνικο παραχωμένο στη ζώνη, οι γέροι καπεταναίοι, σαν άγαθά θεριά, και νά κυκλοφορούν στα στενά σοκάκια του Μεγάλου Κάστρου», ενώ παρακάτω παρομοιάζει τον θεό με γέρο κρητικό πολεμιστή, που φορά και εκείνος τα ρούχα της εποχής «φορούσε κι αυτός φουφούλα βράκα, κρατούσε κι αυτός μα­χαίρι κι έφερνε γύρα το Κάστρο».

Η σημασία της Κρητικής ενδυμασίας
Το γνωστό πλεκτό κεφαλοκάλυμμα του Κρητικού, το σαρίκι έκανε την εμφάνιση του στο δεύτερο τέταρτο του 20ου αιώνα. Το σαρίκι με τα κρόσια σαν δάκρυα φανέρωνε την θλίψη των Κρητικών για τα πολλά χρόνια της Τουρκοκρατίας, καθώς και για το ολοκαύτωμα της μονής Αρκαδίου.
Αναπόσπαστο κομμάτι της Κρητικής ενδυμασίας ήταν το μαχαίρι. Το μαχαίρι που κοσμούσε την γυναικεία φορεσιά φανέρωνε γυναίκα αρραβωνιασμένη ή παντρεμένη. Το μαχαίρι ήταν δώρο του συζύγου και αποτελούσε μικρογραφία ανδρικού μαχαιριού.
Από την άλλη, το μαχαίρι των ανδρών, που βρισκόταν πάντα ζωσμένο στην ζώνη της φορεσιάς τους, φανέρωνε την κοινωνική τους θέση και την οικονομική τους κατάσταση.

Όσον αφορά την σταδιακή αντικατάσταση του λευκού πουκαμίσου με μαύρο, η ιστορία ξεκινάει από τα Σφακιά, στα τέλη του 17ου αιώνα, όταν ακόμα οι κατάρα των βεντετών κάλυπτε σαν μαύρο σύννεφο την περιοχή και ολόκληρο το νησί. Μαύρο πουκάμισο φορούσαν οι συγγενείς του νεκρού για να δείξουν την θλίψη τους αλλά ταυτόχρονα, με αυτόν τον τρόπο φανέρωναν την «υπόσχεση» τους για εκδίκηση.
Όταν πραγματοποιούσαν την «υποχρέωση» τους τότε έβγαζαν και το μαύρο πουκάμισο. Ωστόσο, το μαύρο πουκάμισο καθιερώθηκε ως καθημερινή ενδυμασία των Κρητών το 1936, όταν πέθανε ο Ελευθέριος Βενιζέλος.

Σχετικά Άρθρα

  • Κρητική συνταγή: Σφακιανές πίτες με ξινομυζήθρα και αγνό μέλι
    Οι Σφακιανές πίτες είναι χωρίς καμία αμφιβολία μία από τις πιο εκλεκτές απολαύσεις της Κρητικής παραδοσιακής κουζίνας, παρά τα πολύ απλά υλικά τους και τον γρήγορο τρόπο προετοιμασίας. Η λιτή τους εμφάνιση δεν στερεί καθόλου από την γεύση τους, όπου κυριαρχεί για τα καλά η μοναδική ξινομυζήθρα που λατρεύουν οι περισσότεροι Έλληνες αλλά και ξένοι…

    Με καταγωγή κρητική και ιστορική διαδρομή που χάνεται στην αρχαιότητα, οι σφακιανές πίτες κυριαρχούν ανάμεσα στην τεράστια ποικιλία κρητικών πιτών και μπορείτε να τις βρείτε σχεδόν παντού στο νησί. Όσο για την ευρύτερη περιοχή των Σφακίων, μπορείτε να τις απολαύσετε σίγουρα σε κάθε καφενείο και εστιατόριο.Διαβάστε την παρακάτω συνταγή, καλή επιτυχία και απολαύστε τες!

    Υλικά για 6 μερίδες
    Χρόνος προετοιμασίας 10 λεπτά
    Χρόνος ψησίματος 20 λεπτά
    Συνολικός χρόνος 30 λεπτά

    Τα υλικά της συνταγής:
    • 250 γρ ξινή μυζήθρα
    • 250 γρ αλεύρι για όλες τις χρήσεις
    • 50 ml ρακί
    • 120 ml νερό
    • 1 κουταλιά της σούπας ελαιόλαδο
    • 1 πρέζα αλάτι

    H εκτέλεση:

    1. Σε ένα μεγάλο μπολ αναμιγνύουμε μεταξύ τους το νερό, τη ρακή, το ελαιόλαδο, το αλάτι και σιγά σιγά προσθέτουμε το αλεύρι. Ζυμώνουμε και χωρίζουμε το μείγμα σε έξι κομμάτια.
    2. Έπειτα, με την ξινή μας μυζήθρα φτιάχνουμε έξι μπάλες.
    3. Τρίτο βήμα, σε μία αλευρωμένη επιφάνεια ανοίγουμε το ένα τμήμα της ζύμης σε στρογγυλό σχήμα, τοποθετούμε την μπάλα της ξινής μυζήθρας που φτιάξαμε στη μέση και το κλείνουμε τυλίγοντας με τη ζύμη.
    4.  Στη συνέχεια, το ανοίγουμε ξανά με τον πλάστη σε στρογγυλό σχήμα.
    5.  Όμοια πράττουμε με όλη τη ζύμη και τις μυζήθρες.
    6. Ζεσταίνουμε σε μέτρια φωτιά το τηγάνι και βάζουμε διαδοχικά μία μία τις πίτες, και τις ψήνουμε και από τις δύο πλευρές.
    7. Τέλος, τις σερβίρουμε ζεστές ή κρύες με καλής ποιότητας μέλι.
  • GNTM: Η κούκλα κόρη Κρητικού παλαίμαχου τερματοφύλακα
    Μία από τις παίκτριες που στην αρχή είχε ενθουσιάσει την κριτική επιτροπή του GNTM ήταν και η Τζίνα Χανιωτάκη, κόρη του πρώην τερματοφύλακα των ΟΦΗ και Εργοτέλη, Κώστα.



    H όμορφη κοπέλα  κατάγεται από το Ηράκλειο Κρήτης και έχει πολλές διακρίσεις στον αθλητισμό, ενώ ασχολείται με τον στίβο σε επίπεδο πρωταθλητισμού.

     

    “Μια πολύ όμορφη εμπειρία έφτασε στο τέλος της. Το #GNTM ήταν ένα δύσκολο αλλά ωραίο παιχνίδι. Ήταν ένα διάλειμμα, μια δοκιμασία, κάτι καινούργιο, τελείως διαφορετικό από τους ρυθμούς και τις συνήθειες μου. Μέσα σε ένα μικρό χρονικό διάστημα,περισσότερο απ όλα χάρηκα που γνώρισα και δέθηκα με κάποια ξεχωριστά κορίτσια που ήδη κρατάμε στενές επαφές. Όλα γίνονται για κάποιο λόγο… επομένως”, είχε γράψει η ίδια μετά την αποχώρησή της.
  • Κρήτη: Το κόκκινο σκαθάρι απειλεί ξανά τους φοίνικες
    Το κόκκινο σκαθάρι που εδώ και χρόνια εξοντώνει φοίνικες, όχι μόνο στο φοινικόδασος στο Βάι, αλλά και σε όλη την Κρήτη, έχει  προκαλέσει εκ νέου την κινητοποίηση πολιτών και φορέων.
    Εκφράζονται φόβοι πως το κόκκινο σκαθάρι, όχι μόνο συνεχίζει το καταστροφικό του έργο, αλλά συνεχίζει να εξοντώνει  φοίνικες  στο Βαι, ευτυχώς όχι του Θεόφραστου, αλλά τους Κανάριους, χωρίς να σημαίνει ότι αυτό δεν συνιστά μια σημαντική καταστροφή.
    Το χειρότερο είναι όμως πως κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί στο μέλλον ότι το σκαθάρι δε θα στραφεί και στους άγριους φοίνικες του νησιού.

    Ο κ Καλούστ Παραγκαμιάν, βιολόγος, εκπρόσωπος της WWF Ηellas και διευθυντής του Ινστιτούτου Σπηλαιολογικών Ερευνών Ελλάδας μιλώντας στο ekriti.gr είπε πως το σκαθάρι που ήρθε εδώ και περίπου 20 χρόνια στην Κρήτη, μέσα από την εισαγωγή φοινίκων, δεν πρόκειται να φύγει από το νησί, αν δεν ληφθούν αυστηρά μέτρα.
    «Είχαμε πει πάμπολλες φορές ότι πρέπει να δημιουργηθούν ζώνες ασφαλείας για να μην μπορούν να μετακινούνται οι πληθυσμοί των σκαθαριών, αλλά και μια σειρά άλλων μέτρων. Όμως δεν εισακουστήκαμε», είπε μεταξύ άλλων.


    Όσο το σκαθάρι έχει φαγητό δεν φεύγει, ειδικά από τη στιγμή που το ευνοούν και οι καιρικές συνθήκες, πέρα από την ύπαρξη τροφής στην Κρήτη.
    Η ανησυχία μεγαλώνει χρόνο με το χρόνο και όλοι αγωνιούν γιατί κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο να δουν κάποια στιγμή τις προνύμφες του σκαθαριού να καταλαμβάνουν και τους φοίνικες του Θεόφραστου.Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του φοινικόδασους στο Βάι.
    Μιλάμε για έναν πραγματικό παράδεισο, ο οποίος εδώ και χρόνια βρίσκεται σε έναν συνεχή κίνδυνο, αφού το κόκκινο σκαθάρι, είναι ένα ασιατικό είδος που εισήλθε από τη Μεσόγειο και εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην Κρήτη το 1992 στα Μάλια, όπου είχαμε την πρώτη αναφορά.

    Βέβαια άρχισε να παρουσιάζει μια έξαρση αρκετά χρόνια μετά, με την ταυτόχρονη εισαγωγή χιλιάδων φοινίκων από το εξωτερικό.

    Ο κ Παραγκαμιάν, σημείωσε πως η ιδανική λύση για να αποφευχθεί ο ψεκασμός με δηλητήρια είναι να μην αγοράζονται και να μην εισάγονται οι συγκεκριμένοι φοίνικες, αλλά και να δημιουργηθούν ζώνες χωρίς καθόλου φοίνικες για να προστατεύονται οι συστάδες φοινίκων όπως στο Βάι και στην Πρέβελη, αλλά και να διασωθούν φοίνικες 80 και 100 ετών, οι οποίοι βρίσκονται σε ιδιωτικές κατοικίες, επιχειρήσεις και ξενοδοχειακές Μονάδες.
    Το σκαθάρι συνεχίζει το έργο του, με τις Υπηρεσίες να καλούνται, έστω και μετά από 15 χρόνια ύπαρξης του σκαθαριού, να δώσουν λύσεις για να αποκλειστεί κάθε πιθανότητα καταστροφής του - μοναδικής ομορφιάς - θησαυρού, που ακούει στο όνομα φοινικόδασος Βάι.

    Ο κ. Μιχάλης Βλατάκης, πρόεδρος των τουριστικών πρακτόρων Κρήτης, από την πλευρά του επισημαίνει και εκείνος το πρόβλημα, τονίζοντας πως δεν γίνεται αυτός ο πασίγνωστος προορισμός, που αποτελεί πόλο έλξης για τόσους τουρίστες να καταστραφεί, εξαιτίας της αμέλειας των Υπηρεσιών. Όπως είπε επιβάλλεται η λήψη μέτρων άμεσα για να προστατευθεί το φοινικόδασος που είναι σήμα κατατεθέν για την Κρήτη.


    «Ξεκινάμε έναν αγώνα για να είμαστε προετοιμασμένοι, για κάθε ενδεχόμενο, ακόμη κι αν θεωρητικά ο φοίνικας του Θεόφραστου δεν κινδυνεύει άμεσα από το σκαθάρι», είπε χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως δεν μπορεί να αφήνουν στην τύχη του έναν τουριστικό προορισμό ο οποίος δέχεται πάνω από 250.000 τουρίστες το χρόνο.

                    chaniapack